مهندسی معکوس

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 

مهندسی معکوس

اگر صنعت و روند کشور های شرقی را در نظر بگیریم خواهیم دید که این کشور ها دارای ابداعات فنی هیچ گاه نبوده اند و همیشه کشورهای غربی پیشرو بوده اند. پسا دلیل این رشد شگفت انگیز آنان چیست؟


در صورتی كه به طور خاص كشور ژاپن را زیر نظر بگیریم، خواهیم دید كه تقریبا تمامی مردم دنیا از نظر كیفیت، محصولات آنها را تحسین می كنند ولی به آنها ایراد می گیرند كه ژاپنی ها از طریق كپی برداری از روی محصولات دیگران به این موفقیت دست یافته اند.

این سخن اگر هم كه درست باشد و در صورتی كه كپی برداری راهی مطمئن برای رسیدن به هدف باشد چه مانعی دارد كه این كار انجام شود.این مورد، به خصوص درباره ی كشورهای در حال توسعه ویا جهان سوم به شكاف عمیق فن آوری بین این كشورها و كشورهای پیشرفته دنیا، امری حیاتی به شمار می رود و این كشورها باید همان شیوه را پیش بگیرند. در واقع مهندسی معكوس روشی آگاهانه برای دستیابی به فن آوری حاضر و محصولات موجوداست. مهندسی معكوس حتی توسط سازندگان اصلی نیز ممكن است به كار گرفته شود . زیرا به دلایل متعدد، نقشه های مهندسی اولیه با ابعاد واقعی قطعات (مخصوصا زمانی كه قطعات چندین سال پیش طراحی و ساخته و به دفعات مكرر اصلاح شده اند)مطابقت ندارد.

تعریف علم مهندسی معکوس

مفهوم اساسی این علم این می باشد که از پاسخ به سوال می رسد. و در واقع فرآیند کشف اصول تکنولوژیکی یک دستگاه، شیئ یا یک سیستم می‌باشد که از طریق تجزیه و تحلیل ساختار و عملکرد آن حاصل می‌شود.

مهندسی معکوس به طور عمده در استفاده‌های تجاری و نظامی به کار می‌رود و هدف آن استنباط پارامترهای طراحی یک محصول  بدون داشتن دانش کافی در زمینه تولید آن محصول و فقط با پیمودن فرآیند معکوس و به کارگیری تکنیک‌های مشابه می‌باشد.

همچنین به کمک این علم می توان وضعیت فعلی محصول خود را بررسی نمود.

طي سالهاي اخير مقوله اي چون توسعه بازار و صادرات ازجمله مواردي بوده كه بزرگترين دغدغه مديران ارشد سازمانهاي مهندسي و توليدي را به خود اختصاص داده است. سوالي كه هميشه مطرح بوده، اين است كه چگونه مي توان دركوتاهترين زمان فاصله خودرا با كشورهاي پيشرفته كاهش داد و در بازرگاني جهاني سهم مناسبي داشت؟

بررسي كشورهايي كه مانند كشور ما فناوري را به مرور زمان به دست نياورده و در مقطعي از زمان سعي در احاطه يافتن بر آن داشته اند، نشان مي دهد كه در اولين گام، اقدام به استفاده گسترده از روش مهندسي معكوس جهت درك اوليه محصولات و سپس ساخت و ارتقاي آنها باتوجه به نيازهاي خود روش مناسبي است.

مهندسي معكوس براي بازيابي و تشخيص اجزاي متشكل يك محصول به ويژه در صورت عدم دسترسي به طراحي اوليه كاربرد داشته و براي نگهداري، گسترش و توسعه امكانات موجود و مهندسي مجدد (RE-ENGINEERING) مورداستفاده قرار مي گيرد.

اين روش ، روش پذيرفته اي براي كشورهاي درحال توسعه به شمار مي رود. در اين فرايند ابتدا ميزان كمبود اطلاعات فني براي پشتيباني از توليد يك محصول معين مي شود. سپس با انجام يك كار تيمي منسجم، متشكل از متخصصان و محققان رشته هاي مختلف علوم پايه به همراه مديريت و سازماندهي مناسب تشكيلات تحقيقاتي و توسعه اي (R&D) سعي مي شود مدارك و نقشه هاي خاص طراحي محصول به دست آيد. با درنظر گرفتن مشخصات، هدف و شرايط طراحي محصول، استانداردهاي ملي و رايج و همچنين پوشش دادن نقاط مجهول و ناشناخته سعي مي شود مراحل نمونه سازي و نيمه صنعتي و در صورت لزوم ساخت و توليد محصول، انجام گردد.فعاليتهاي تحقيق و توسعه به مفهوم عام هميشه دو محصول را به همراه داشته است: يكي دانش و معلومات و ديگري فناوري و فن. نقش فعاليتهاي تحقيق و توسعه در ايجاد فناوري تاحدي است كه انديشمندان گفته اند فناوري محصولي است كه دركارخانجات تحقيق و توسعه توليد شده است.

سيكل عمر هر فناوري شامل اين مراحل است:
مرحله طراحي
مرحله معرفي
مرحله رشد
مرحله بلوغ و اشباع
مرحله افول

 

متدولوژی مهندسی معکوس و قدم های آن

مهندسي معكوس يكي از روشهايي است كه شركتها با به كارگيري آن، فرايند تكوين محصول خود را سرعت مي بخشند. اين روش در كشورهاي درحال توسعه چون ايران كه ازنظر دانش طراحي محصول و فناوري توليد عقب تر از كشورهاي پيشرفته هستند، پاسخي به افزايش توان طراحي و تسريع فرايند تكوين است.
ايجاد يك روش منطقي و سيستماتيك براي تعيين ميزان كمبود اطلاعات فني براي پشتيباني از توليد يك محصول و سپس انجام يك كار تيمي منسجم براي تكميل اين اطلاعات، مجموعه عملياتي است كه در فرايند مهندسي معكوس به وقوع مي پيوندد. سطحي از اطلاعات فني موردنياز كه كليه تلاشها در راستاي تشخيص ميزان كمبود آن و سپس رفع اين كمبود اطلاعاتي است، بسته اطلاعات فني (
TPD=TECHNICAL DATA PACKAGE) ناميده مي شود.

به رغم ظرافت و نياز به دقت بسيار زياد در مهندسي معكوس، كاهش زمان عمليات امري بسيار مهم در اين زمينه است.

در ابتدای کار مهندسی معکوس می بایست تحلیلی بر روند اقتصادی و عملکرد سازمان انجام گیرد که این فعالیت شامل دو بخش می باشد.

الف) هدف گذاری و جمع آوری اطلاعات

هدف از فاز جمع آوري اطلاعات اين است كه كليه مستندات جمع آوري شده و توليد اطلاعات و مستندات فني درحين اجراي مهندسي معكوس آسان گردد. با روشهايي چون شناسايي موردهاي مشابه، جمع آوري اطلاعات در زمينه توليدكنندگان و موردبررسي قراردادن قطعات و مجموعه هاي مونتاژي يك سطح بالاتر كه اطلاعات موجود درمورد عوامل خروجي و ورودي، قطعات مجاور و مصرف نهايي را مشخص مي سازد، مشخصات و توضيحات مربوط به خريد قطعات، فهرست قطعات و شماتيك ها كه اطلاعات اوليه براي بررسي پيكربندي يك قطعه و يا يك مجموعه را دراختيار قرار مي دهند مي توان بسته اطلاعات فني را به دست آورد.

ب)ارزیابی اطلاعات و برنامه ریزی

هدف از انجام اين فاز، مشخص كردن سطح اطلاعات ناقص موردنياز و نيز تخمين هزينه انجام مهندسي معكوس است. باتوجه به اين سطح تخمين زده شده، برآوردهاي اوليه روي تخصصها، آزمايشات، تجهيزات و... براي اجراي مهندسي معكوس صورت مي گيرد و پس ازتخمين هزينه، تخصيص منابع و برآورد زمان معقول براي توليد اين اطلاعات براي كامل كردن بسته اطلاعات فني، نمودار گانت اجرايي پروژه ارائه مي شود و يك نقشه براي روند كار حاصل مي آيد.

در مرحله ی دوم می بایست عملکرد را آنالیز نمود  و محصول را دمونتاژ نمود. 

  هر مـــوردي مي تواند متشكل از چند جزء (مكانيسم ها و اجزاي مختلف) باشد كه هريك وظيفه خاصي را برعهده دارند و برآيند آنها وظيفه موردنظر را براي مورد به وجود مي آورد. و در اين مرحله از فرايند، تيم مهندسي معكوس بايد بتواند پارامترها و مشخصه هاي مهم ورودي و خروجي هر جزء را شناسايي كند.

اطلاعات فني موردنياز اجزاء ازطريق آزمايش استخراج مي شود. (فاز PCA يا مميزي فيزيكي اجزاء (PHYSICAL CONFIGURATION AUDIT) تفكيك و مونتاژ اجزاء، درصورتي كه قابل تجزيه به اجزاي سطح پايين تر باشـــد،

مي تواند تا رسيدن به سطح قطعه ادامه يابد تا اينكه يك سطح براي مونتاژ بيان شود. درتفكيك بايـــد وظيفه عملكردي اجزاي پايين تر شناسايي شود تا مميزي عملكرد فني اجزاء و مميزي فيزيكي اجزاء بر روي آنها نيز صورت گيرد.در انتهاي اين مرحله بسته هاي اطلاعات فني كه طي عمليات مميزي عملكرد فني اجزاء و مميزي فيزيكي اجزاء ايجاد و تكميل شده اند پس از صحه گذاري، اطلاعات لازم درباره تهيه نقشه هاي سطح يك (كه چگونگي حركت مكانيسمها و انتقال عملكرد به اجزاي ديگر را كاملاً مشخص مي كنند) را فراهم خواهندآورد.

مرحله سوم آنالیز سخت افزاری و نرم افزاری می باشد که مهم ترین بخش مهندسی معکوس می باشد. این مرحله شامل موارد زیر می باشد:

آناليز مواد: با این کار خواص مکانیکی و ساختاری مواد مورد بررسی قرار می گیرد.

بررسي فرايند ساخت: باتوجه به نوع سطوح فيزيكي در قطعه، فرايند ساخت ممكن براي توليد اين سطوح، بررسي تنشهاي سطحي و ساختار ميكروسكوپي و اندازه گيري بعضي از ويژگيهاي غيـــربحراني مانند صافي سطح انجام می شود.

آناليز ابعادي:كه مشتمل بر مراحلي چون اندازه گيري ابعادي، آناليز تلرانس و آناليز حساسيت است.

در مرحله ی چهارم بهبود محصول و آنالیز ارزش را در پیش خواهیم گرفت. در این قسمت مراحل پرهزینه حذف و یا تصحیح می گردد.

مرحله ی پنجم شاملبرنامه ریزی فرآیند تولید و تهیه ی ملزومات تضمین کیفیت می باشد. در این مرحله همه ی اطلاعات مورد استفاده قرار می گیرد.

در مرحله ی آخر مستندات نهایی تهیه می گردد. درهنگام ساخت و تست محصول توليدي در فاز توليد نمونــــه، بسياري از نقشه هاي مهندسي و رويه هاي تست، چندين بار بازنگري و اصلاح مي شوند كه تمام سطوح بازنگري شده از سطح صفر تا آخرين نتايج بايد در بسته اطلاعات فني قرار داده شوند. با اضافه شدن اطلاعات به دست آمده از بازرسي ها و اطمينان كيفيت نمونه هاي توليدشده، به بسته اطلاعات فني، يك بستـــه اطلاعات فني كامل شده به دست مي آيـــد و پس از مطابقت با استانداردهاي بسته هاي اطلاعات فني در انتها يك بسته اطلاعات فني نهايي كامل در ارتباط با محصول كه هدف فراينـــــد مهندسي معكوس است، به دست مي آيد.

مزایای مهندسی معکوس

  • در تکنیک و در فناوری پیشرفت و توسعه ایجاد می شود و این هم از شناخت و درک کامل محصول انجام می شود.
  • ایجاد یک محصول در سطح استانداردهای جهانی را به ما امکان می دهد.
  • باعث انتقال فناوری های پیشرفته می گردد.
  • تربیت نیروی متخصص
  • به وجود آوردن قدمهاي سيستماتيك براي كمك به درك و مستندسازي طراحي و فرايند طراحي
  • امكان الگوبرداري رقابتي درجهت درك محصولات رقبا و توسعه بهتر محصولات خود
  • امكان انجام مهندسي مجدد با استفاده از دانش فني اخذشده به وسيله مهندسي معكوس.

نتیجه گیری

 لازمه ی اجرای مهندسی معکوس وجود نمونه هایی از محصول است که مبنای کار تحقیقات قرار می گیرد. در ابتدا محصول را تحلیل می کنیم که اصطلاحا کشف دانش فنی نامیده می شود.

در این مسیر کارشناسان در پی تولید در سطح استاندارد جهانی می باشند. در ابتدا درگیر جزئیات نمی شوند و تنها هدف و شرایط ساخت محصول را در نظر میگیرند.

از مهندسي معكوس در زمينه هاي مختلف سخت افزاري و نرم افزاري ازجمله: براي غلبه بر عيبها يا گسترش تواناييهاي دستگاههاي موجود، تهيه قطعات يدكي و ايجاد مراكز تعمير و نگهداري دستگاههاي پيشرفته، به عنوان ابزاري براي يادگيري، ابزاري براي ساختن محصولات جديد و سازگار كه از محصولات موجود در بازار ارزان تر باشند، ابزاري براي رقابت، براي بالابردن كارآيي نرم افزارها، مورداستفاده قرار مي گيرد و در حيطه هاي سخت افـــزار و نرم افزار رايانه اي اهميت ويژه اي دارد.

مثالی از مهندسی معکوس

تولید انبوه خودرو در ژاپن قبل از جنگ جهانی دوم و در سال 1920 به وسیله کارخانه ایشی کاواجیما آغاز شد که مدل ژاپنی فورد آمریکایی را کپی کرده و به شکل تولید انبوه به بازار عرضه نمود.

همچنین شورلت ژاپنی آ ای جزو اولین خودروهای کپی شده آمریکایی توسط ژاپنی ها بود که به تعداد زیاد تولید می شد. سپس با تلاش های فراوانی که انجام می شد مهم ترین کارخانه ی خودرو سازی ژاپن یعنی تویوتا در سال 1932 فعالیت خود را باساخت خورویی با موتور کراسیلر آغاز نمود.

در سال 1934 نوع دیگری از خودرو را با موتور شورلت ساخته و وارد بازار نموده و از سال 1936اولین تلاش ها برای ساخت اولین خودروی تمام ژاپنی آغاز شد.

البته تا مدت ها ژاپنی ها مشغول کپی برداری از اتومبیل های آمریکایی و اروپایی بودند. آن ها خودروهای پاکارد و بیوک آمریکایی ورولزرویس، مرسدس بنز و فیات اروپایی را نیز تولید کردند که همین تولیدها زمینه ساز گسترش فعالیت خودرو سازی ژاپن شد و سرانجام در دهه 1960 میلادی پس از سعی فراوان اولین تولید اتومبیل تمام ژاپنی که دارای استاندارد جهانی بود به بازار ارائه شد.

فرستاده شده توسط: نیلوفر شیروانی

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید